1- پرۆژەی منداڵان
منداڵان زیاتر لە هەموو کەس زیان لە شەڕ و ململانێکان دەبینن لە سەرانسەری جیهاندا.
ئامانجی ئەم پرۆژەیە گەیشتنە بەو منداڵانەی کە ڕووبەڕووی ڕۆژگاری سەخت، کارەسات، شەڕ و کارەساتی سروشتی بوونەتەوە و لە ئەنجامدا بێسەرپەرشت ماونەتەوە، لە پاراستن بێبەشن و لە مەترسی چەوسانەوەدان؛ بۆ ئەوەی یارمەتییان پێ بگەیەنین، بیانخەینە ژێر پاراستنەوە، پشتگیرییان بکەین تا ئەو کاتەی دەتوانن پشت بە خۆیان ببەستن، پەروەردەیان بکەین و بە گەرمی و بەزەیی خێزان ئامادەیان بکەین بۆ ژیان.
بەپێی ڕاپۆرتەکانی سندووقی منداڵانی نەتەوە یەکگرتووەکان (یونیسێف)، نزیکەی چارەکێکی منداڵانی جیهان لەو وڵاتانەدا دەژین کە شەڕ، قەیران و کارەساتی سروشتی کاریگەری لەسەریان هەیە. بەپێی ڕاپۆرتەکە، ٥٣٥ ملیۆن منداڵ دەستیان بە چاودێری پزیشکی، پەروەردەی باش، خۆراک و پاراستن ناگات. بەپێی لێکۆڵینەوەکانی یونیسێف و ڕێکخراوە ناحکومییەکان، زیاتر لە ١٤٠ ملیۆن منداڵ بەهۆی شەڕ و کارەساتی سروشتییەوە خێزانەکانیان لەدەست داوە و وەک هەتیو دەژین.
شەڕ و ململانێ درێژخایەنەکانی کوردستان زۆرترین زیانیان بە منداڵان گەیاندووە و دەیان هەزار منداڵ هەتیو بوون.
هەر لەو ساتەوەی Heyva Sor a Kurdistanê دەستی بە کار کرد، یەکەم پرۆژەی بۆ منداڵان تەرخان کرد و بەبێ پچڕان بەردەوام بووە. هەزاران منداڵی هەتیو و بێسەرپەرشتی پێویستدار بە شێوەیەکی ڕێکوپێک یارمەتی مانگانەیان وەرگرتووە و ئەم یارمەتییە تا ئەو کاتەی توانیویانە پشت بە خۆیان ببەستن بەردەوام بووە.
ئەم پرۆژەیە لە سەرەتاوە یارمەتی ٨٠٠ منداڵی لە کوردستان داوە.
2- پرۆژەی خێزانی خوشک و برا
بەهۆی ئەو شەڕانەی لە زۆر بەشی جیهان، بە تایبەتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کوردستان ڕوویان داوە، ملیۆنان کەس دووچاری کۆچ، هەژاری و بێهیوایی بوونەتەوە.
ئامانجی پرۆژەی خێزانی خوشک و برا ڕاگرتنی کۆچ، پێشکەشکردنی یارمەتی مرۆیی بەپەلە، دابینکردنی پێداویستییە بنەڕەتییەکانی تەندروستی و پێشکەشکردنی پشتگیری دەروونییە. هەروەها مەبەستی دروستکردنی پەیوەندییە لە نێوان ئەو خێزانانەی پێویستیان بە یارمەتی هەیە، ناساندنیان بە یەکتر و یارمەتیدانیان لە چوارچێوەی برایەتیدا.
ئەم پرۆژەیە ڕێگەمان پێ دەدات پشتگیری خێزانە هەژار، نەخۆش و شەڕلێدراوە کوردەکان و منداڵە هەتیوەکان بکەین. جگە لە یارمەتی ماددی، ئەم پرۆژەیە ئامانجی پەرەپێدانی پەیوەندی مرۆییشە.
Heyva Sor a Kurdistanê لە کاتی دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٩٣ ئەم پرۆژەیە بەڕێوە دەبات. ناوەڕۆکی پرۆژەکە پشتگیریکردنی خێزانەکان و دابینکردنی پێداویستییە بەپەلەکانیانە.
ئێمە وەک Heyva Sor a Kurdistanê پرۆژەی خێزانی خوشک و برامان دەست پێ کرد بۆ پێشکەشکردنی پشتگیری مرۆیی بە پێویستداران، ئاوارە ناچارەکان، نەخۆشەکان، برینداران و هەتیوان.
دەتوانن بەشداری پرۆژەکەمان بکەن و خێزانێک لە کوردستان وەک خوشک و برای خۆتان بگرنە ئەستۆ و چاودێرییان بکەن.
مەرجەکانی پرۆژەکە:
• یارمەتی دارایی دەبێت مانگانە لانیکەم ١٥٠ یۆرۆ بێت. ئەو خێزانانەی ناتوانن ئەم بڕە دابین بکەن، دەتوانن پێکەوە کۆببنەوە و بە هاوبەشی ئەم یارمەتییە بدەن.
• دەبێت لانیکەم ساڵێک بەردەوام بێت. بەردەوامبوون دوای ئەوە بە ویستی خۆتانە.
• یارمەتییەکە دەبێت ڕاستەوخۆ لەلایەن خۆتانەوە بنێردرێت. ئەگەر بەهۆی نەبوونی کات یان هۆکاری تر نەتوانن، کۆمەڵەکەمان یارمەتیتان دەدات.
• جگە لەوەش، پێویستە پەیوەندییەکی مرۆیی لەگەڵ پێویستداران دروست بکرێت، پەیوەندییان لەگەڵ ببەسترێت و ئەگەر بکرێت سەردانیان بکرێت.
3- پرۆژەی تەندروستی
یەکەم ڕستەی دەستووری ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) دەڵێت: «تەندروستی بریتییە لە بارێکی تەواوی خۆشگوزەرانی جەستەیی، دەروونی و کۆمەڵایەتی، نەک تەنها نەبوونی نەخۆشی یان کەمئەندامی.» ئەرکی پرۆژەی تەندروستی یارمەتیدانە لە باشترکردنی تەندروستی تاک و کۆمەڵگا بە گشتی. ئامانجەکەی چارەسەرکردنی نەخۆشان، یارمەتیدانی کەمئەندامان و فێرکردنیانە بۆ ئەوەی سەربەخۆ بژین. مانگی سووری کوردستان باوەڕی وایە کە چاودێری تەندروستی مافێکی سروشتییە و دەبێت بێ جیاکاری بۆ هەموو کۆمەڵگا دابین بکرێت. هەروەها پابەندنەبوون بەم تێگەیشتنە بە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ دادەنرێت. لە زۆر شوێندا دەوڵەت بەرپرسیارە لە دابینکردنی چاودێری تەندروستی و ڕەخساندنی بارودۆخ بۆ ژیانێکی باش. لەو ناوچانەی زۆرینەیان کوردن، دەوڵەتان سەرچاوەی کەمتر بۆ چاودێری تەندروستی تەرخان دەکەن و بەم شێوەیە جیاکاری لە دژی کورد دەکەن – کە پێشێلکارییەکی ئاشکرای مافەکانی مرۆڤە. جگە لەوەش، ئەو وێرانکارییە ژینگەیی و ئیکۆلۆژییەی لە زۆر ناوچەی کوردستاندا ڕوو دەدات (وەک سووتاندنی دارستان، دروستکردنی بەنداو، فڕێدانی هەڕەمەکی ماددەی ژەهراوی و لە ڕابردوودا سووتاندنی گوندەکان) گۆڕانکاری جددی لە ڕووەک، سیستەمی ژینگەیی و کەشوهەوادا دروست کردووە، کە ئەمەش کاریگەرییەکی نەرێنی گەورەی لەسەر تەندروستی دانیشتووان هەبووە.
ئەرکە سەرەکییەکانی پرۆژەکە
پاراستنی بژێوی خەڵک، گرتنەبەری ڕێوشوێن دژی مەترسییە تەندروستییەکان، یارمەتیدان لە کاتی کارەساتی سروشتی، ئاگرکەوتنەوە و ڕووداوەکاندا و پێشکەشکردنی یارمەتی پزیشکی لە نزیکترین بنکە تەندروستییەکان. گرتنەبەری ڕێوشوێنی پێشوەختە لە کۆبوونەوە، چالاکی و ڕووداوە وەرزشییەکاندا بۆ ئەوەی هیچ کێشەیەکی تەندروستی ڕوو نەدات و لە کاتی پێویستدا پێشکەشکردنی فریاگوزاری سەرەتایی. لەم بوارەدا هاوکاری ڕێکخراوەکانی تر دەکەین.
*دەتوانن چالاکییە خێرخوازییەکانمان لە ساڵانی ڕابردوودا لە بڕۆشوورەکەی خوارەوەدا بخوێننەوە.
4- پرۆژەی فریاکەوتنی بەپەلە
ئەم پرۆژەیە یارمەتی بەپەلە پێشکەش بەو خەڵکە پێویستدارانە دەکات کە کاریگەری بارودۆخی نائاسایی وەک شەڕ، کارەساتی سروشتی و نەخۆشییە پەتاییەکانیان لەسەرە. لە چوارچێوەی ئەم پرۆژەیەدا پێداویستییە سەرەکییەکانی ژیان وەک خۆراک، جلوبەرگ و هتد دەگەیەنینە قوربانییان.